Có một vụ việc mà có lẽ tôi sẽ luôn tếu táo kể với con tôi về cái cách mà người Á Đông học hành: 600 hãng kinh doanh Trung Quốc bị Amazon cấm cửa vì đã gian lận đánh giá. Một hành động tưởng chừng rất đơn giản thôi là: mình tặng bạn món quà nhỏ này, lát nữa bạn đánh giá mình 5 sao nhé và nó chính thức bị hãng thương mại điện tử lớn nhất toàn cầu xếp vào hành vi gian lận đánh giá. Vậy thì hành vi này là như nào

………….

Gian lận đánh giá chúng ta có thể hiểu là tập hợp các hành vi để có được các đánh giá tốt về cho bản thân mà không phải chỉ thuần túy vì chất lượng sản phẩm chính thay vì để người đánh giá xem xét và nhìn nhận chính diện vấn đề chính để đánh giá cho tốt. Ví dụ như là thay vì để khách hàng nhìn nhận vào cái sản phẩm của bạn tệ hay tốt bạn bảo là: à bạn đánh giá 5 sao đi tôi tặng cho bạn cái móc treo chìa khóa. Cũng phải, với khả năng cải thiện sản phẩm kém và trí tuệ ở vùng trũng thì chuyện này bình thường

Còn tại sao hi sinh toàn bộ bản thân cho đánh giá lại xấu xa? Vì vốn dĩ cuộc đời đâu chỉ có một đánh giá của mỗi người. Quan trọng là bản thân đánh giá chính mình. Đấy mới là quan trọng.

Câu chuyện này trải dài từ Việt Nam đến Trung Quốc thậm chí cả Hàn Quốc, Nhật Bản khi mà tôi từng nghe thấy ở xứ phù tang có câu chuyện Bento stress khi các bà mẹ chạy đua làm bento thật đẹp vì không muốn con bị coi thường. Nó trải dài ở khối các nước đồng văn rất rộng và bất cứ ở đâu nho giáo từng đặt chân qua thì cái tư duy này cực kì mạnh

…………

Biểu hiện thường thấy của gian lận đánh giá

Hoặc có thể kể một vài hành vi mà có lẽ tôi thấy là gian lận đánh giá và phá mình vì đánh giá mà tôi thường thấy: Học thêm. Nếu nhìn nhận ra thì hành vi này đâu có gian lận đánh giá gì đâu đúng không? Nhưng mà ngoài kiến thức tiếp thu và hiểu còn phải test khả năng tự học của mỗi học sinh và nhất là cả cái khao khát học tập. Cái sự tự học và tinh thần tự giác mới tạo nên người học sinh. Nhưng với việc học thêm thì bất cứ đứa trẻ nào cũng có thể biết dạng bài dù nó phát chán và chả thèm học cái môn của nợ đó. Và thế là họ có một đứa trẻ cực kì rành môn học đó nhưng dần dần đứa trẻ đó chán ghét nó, không muốn nhắc đến nó, không bao giờ còn mong muốn đi vào thư viện tìm về nó thậm chí nói về học còn khó chịu. Dần dà lũ trẻ chống đối sự học, thiếu kiên trì, một con đường tạo ra snowflake số lượng lớn

………

Ngoài ra trong giáo dục còn hành động khác đó là: Đọc và chép văn mẫu. Bản chất môn văn là để trẻ được nói lên tiếng lòng của mình, viết ra được tư duy của bản thân, NHƯNG nó phải hay đúng đánh giá của giáo viên. Thế là đám trẻ con thoải mái chép văn mẫu của sách tham khảo mà không một chút suy tư, chín điểm về chỗ.

…………..

Hay một tệ rất quen đó là quay cóp. Đâu cần học cho cố làm gì cho khổ sở ra. Chỉ cần cầm quyển sách và quay cóp. Điểm 10 về chỗ

Nếu nói thẳng ra cuộc đời của nhiều cô cậu Việt Nam là trò gian lận đánh giá từ bé. Từ việc các bố các mẹ phải chạy đua cho con vào trường mẫu giáo tốt nhất cho đến cả khi các bố mẹ đòi hỏi con phải đỗ vào đại học. Tất cả là một cuộc chạy đua gian lận đánh giá bất tận với số tiền ngày càng lớn để lót tay. Nhẹ thì quà cáp cho cô giáo, nặng thì góp đến tận hàng cây, rèm cửa,… cho cả nhà trường, chỉ để mục đích: con cái đạt điểm cao nhất.

Rồi ra đến ngoài thì cũng là: bạn ơi cho mình 5 sao, 10 sao nhé,….Thậm chí tôi từng biết cả những đội nhóm đặt đơn ảo cho các sàn thương mại để đẩy cái vị trí của shop lên cao cho có nhiều người bán.

Lý do của tệ gian lận đánh giá

————

Tại sao người ta lại phải chạy đua gian lận đánh giá. Từ xưa đến nay tôi luôn luôn nói rằng: dân tộc này không hề ham học. Họ chỉ ham bằng, chứ học thì phải theo phương tây dài dài. Tinh thần nghiên cứu đó tạo ra bóng đèn, tạo ra cái điều hòa nhiệt độ, còn nhiều nước Á đông chỉ luẩn quẩn với cái thuốc súng, cái la bàn, cái mẩu giấy trong khi Tây phương đã tìm tòi đến tận con AI. Người Á Đông ở một vài nước chỉ quẩn quanh với cái ruộng, con trâu của họ, thửa vườn nhà họ. Đến thời Khang Hy thì bế quan tỏa cảng với phương tây để rồi bị bát quốc liên quân vào xé ra như cái pizza hay người Pháp cho vua Đại Nam đi xem hội trợ.

Có lẽ nhiều người Á Đông sẽ rất dễ trả lời cho cái câu hỏi: bạn là ai. Đại khái thì tôi là một thí sinh nào đó, trong một cuộc thi nào đó mà giám khảo là ai đó không phải tôi và đối thủ là ai đó cũng chả phải tôi nốt. Họ chạy đua vội vàng với cái hoài niệm Hạ Thương Chu mãi mãi tàn lụi trong một chủ nghĩa self help to đùng mang tên Nho giáo còn tây phương thì hết Aristote đến Plato rồi Khắc Kỷ để rồi vào một ngày thì Á Đông nhận được những chiếc huy chương vàng óng ánh còn Tây phương đã khám phá ra Châu Mỹ và đi vào vũ trụ

…..

Á Đông luôn bị ám ảnh bởi một cái tâm lý khoa cử và trọng khoa cử. Từ xưa đến nay chỉ có khoa cử mới được cất nhắc vào triều chính và ở cạnh vua, ăn bổng lộc, ban biệt phủ. Và cái thứ khoa bảng đó kèm theo một tư duy thiếu tôn trọng thực lực và tiếng nói của các ngành khác tạo nên một cuộc chạy đua mãi mãi trong đầu từng con dân Á Đông. Áp lực về thi cử, lâu dần thành áp lực trong việc đánh giá trở nên nặng nề hơn bao giờ hết ở trong mỗi con người, thậm chí đến độ nhiều người bị cái bệnh sợ bị đánh giá trước khi các nhà tâm lý học tây phương gọi tên kịp nó là cái gì

………

Với tôi đây là một dạng tâm lý vừa khiến con người ta tệ hại và bạc nhược, vừa khiến cho người ta đang thương. Cả đời có thể sống phải phụ thuộc vào đánh giá, không có đánh giá thì không chịu nổi, phải đi theo một cái lề thói mà ai đó định ra thay vì tự tìm ra con đường, tự tìm ra cái hướng đi cho chính bản thân mình thì họ sẽ chỉ mãi mãi đi trở thành cái tốt nhất trong mắt ai đó trong khi vốn dĩ nhân vô thập toàn

———–

Các hậu quả của việc chạy đua gian lận đánh giá này khá dễ thấy

Thứ nhất phá hoại thực lực đường dài. Nếu chạy đua đánh giá về học hành thì đến khi đạt được mục tiêu về học tập bạn sẽ đốt hết sách vở. Nếu chạy đua đánh giá 5 sao để có được khách hàng thì bạn sẽ quên ngay khách hàng đó bất chấp họ giơ hóa đơn ra to lù lù và thậm chí sản phẩm gây nguy hiểm đến tính mạng thì những kẻ bị méo mó nhân cách do chạy đua đánh giá sẽ cố gắng chi tiền bịt mồm những người liên quan thay vì có một lời xin lỗi tử tế. Những kẻ đó không một lần nghĩ tới cải thiện và update thực sự từ con người đến thái độ mà chỉ có thể mong muốn những đánh giá tốt cho bản thân bất chấp mình có tốt hay chưa

…….

Bệnh sợ đánh giá khiến cho tâm trí yếu đuối, hèn kém. Đánh giá là một lời góp ý nhưng sang đến Á Đông nó như một câu chửi hay một câu dìm hàng vậy. Một xã hội chạy đua đánh giá sẽ cực kỳ hèn kém trước một lời đánh giá xấu trong khi chỉ cần đơn giản:” Tôi tiếp nhận lời đánh giá đó và sẽ sửa chữa” thì không họ lo lắng, họ tổn thương và khốn nạn hơn có nhiều người còn có hành vi bịt mồm người đánh giá lại. Và cũng chính vì việc này mà tại sao nghề reviewer lại hot. Vì người đánh giá không khác gì làm cha làm mẹ thiên hạ với người họ đánh giá khi mà chỉ cần có tí view và có tí danh tiếng.

………

Khuyến khích sự gian dối, phông bạt. Vì chỉ cần đánh giá tốt chứ đâu cần chất lượng tốt. Có cái phông cái bạt tốt là được mà có cần gì đâu đúng không

……………..

Một hệ quả nữa đó là thói kệch cỡm khó đỡ khi mà nhận được những đánh giá tốt người ta ngay lập tức đắp vào chính mình những thứ như vàng bạc, đồ hiệu, hàng sang chỉ để làm cái giá trưng cho cái thành tích của mình được chói sáng như bất cứ ai

………..

Tạo thói bợ đỡ, nịnh nọt ăn theo vì khi đã chạy đua đánh giá thì không một ai muốn một đánh giá tệ. Thế nên một câu vuốt đuôi là tốt hơn bao giờ hết

………

Tạo thói lươn lẹo, nói ý, không nói thẳng, thích ý tứ, văn vở và phông bạt. Vì không ai muốn bị đánh giá xấu, nhưng thực tình nó xấu và khốn nạn thì lại phải nói ý tứ phải phông bạt, hám hình thức là vậy đó. Tốt gỗ hơn tốt nước sơn ư. Tốt mới được tí sơn thì người ta mua mất rồi

Ngoài ra còn vô vàn thứ tệ hại và thành những lỗi tâm lý tập thể trong con người khá trầm kha mà có thể khiến cho những con người đó vô tình hay cố ý làm cho người khác khó chịu vô cùng và khiến cho cả những dân tộc ngàn tuổi nhưng thành tựu và phát kiến liệu có bằng những quốc gia mới chỉ vài trăm tuổi và nếu hơi vai vế tí chắc phải gọi bằng chú cháu. Chỉ vì cái lỗi tâm lý, xã hội cố hữu này mà thôi

——–

Vì cái thói này mà có người bạn tôi còn nói:” Chỉ cần cho một cái bảng đánh giá đủ tầm cỡ và quy mô thì sẽ có mười tay châu Á, thậm chí là công ty hay tập đoàn bò lên đó, xé nhau để có được nó, cố xây hẳn cái nhà nếu cái bảng đánh giá đó đủ to. Thậm chí nếu tao bán cái vị trí đứng đầu phù phiếm đó cho một tay như thế để rồi tao có hai cái nhà với các em xinh tươi thì tao sẵn sàng bán cho mấy tay đó ăn mừng cái tinh thần gì đó của chúng nó với cái fame to còn hơn hai cái nhà cộng lại. Vì tao thích cái nhà hơn, còn khách hàng, khán giả của tao tự biết cái cốc đó là đặc hay rỗng”. Còn cuộc chạy đua này vô nghĩa cực độ, nó tạo nên những kẻ to miệng, thiếu thực lực, không dám chịu áp lực để tiến lên, không dám nhận lời chê bai, cuối cùng thì tất cả chỉ có cùng xuống. Sau cùng nó chỉ tạo ra những bông tuyết rẻ tiền, đẹp vỏ, cùi lõi, động cái là vỡ tan tác chả còn lưu lại một cái dấu vết gì trên hành tinh này

Cuộc đua này có làm bạn mệt mỏi bao giờ chưa. Nếu có thì link ở dưới chúng mình sẵn sàng đồng hành cùng bạn

===========================

HOME AND FATE – một dự án huấn luyện cuộc sống theo mục tiêu cá nhân, được thành lập với ý nghĩa: ‘’Vận mệnh của bạn được quyết định bởi ngôi nhà thân-tâm-trí và mái ấm gia đình của bạn’’.

Nếu bạn có gì thắc mắc liên hệ ngay bit.ly/3IlJtj7

Chương trình huấn luyện cuộc sống theo mục tiêu cá nhân

Người huấn luyện trực tiếp: Hà Mạnh Cường & Lê Việt Trinh

Đăng kí bằng cách nhắn tin cho page: https://m.me/hellocuongtrinh hoặc tại website chính thức của Home and Fate