—————

Nếu như ngày nay thì chúng ta có thể thấy một cách đơn giản: mạng xã hội thì ngày một nhiều. Facebook, tiktok, instagram, youtube,X,… Vô vàn những kênh thông tin lớn nhỏ. Nhưng có điều hình như là các hội nhóm SGBB mọc lên ngày càng nhiều, tình trạng có bầu xong cưới, cưới xong li hôn cũng kéo nhau theo lên theo giá cả hàng ngày. Thông tin càng nhiều nhưng mà kiến thức và hiểu biết càng ngày càng biến mất. Tôi gọi đó là tình trạng bội thực thông tin và chết đói kiến thức

———–

Thế nào là thông tin và thế nào là kiến thức

Thông tin là những thứ tiếp thu được từ mọi con đường từ tai nghe, mắt thấy, mũi ngửi, miệng nếm. Thông tin bao gồm mọi thứ mà các giác quan ta tiếp xúc hàng ngày. Còn hiểu theo nghĩa hơi báo chí chút thông tin là các dữ liệu được đưa đến với ta bằng nhiều hình thức nhưng thường dựa trên dữ liệu có thể mô tả bằng lời nói được thu thập và kết luận từ nhiều nguồn thông tin. Thông tin thì có thể là những mẩu chuyện hài cho đến những thông tin gay cấn tận bên kia bán cầu. Người viết ra có thể là tin vịt, tin nhảm, có thể là điều hướng dư luận, nói thật, hay bốc phét, tùy loại.

—————-

Còn kiến thức là những thông tin, sự hiểu biết, sự mô tả, kinh nghiệm hoặc kỹ năng mà con người đã tích lũy và học hỏi được thông qua các nguồn khác nhau như trải nghiệm, giáo dục, nghiên cứu, giao tiếp, quan sát,… Tức thông tin là sự tổng hợp của nhiều nguồn kiến thức khác nhau chứ không chỉ là một nguồn.

————–

Tình trạng bội thực thông tin và chết đói kiến thức bắt đầu như nào

Thời nay người ta luôn dặn dò nhau là:” Phải thật có hiểu biết mới có thể đọc báo” Khác hẳn so với những năm mở cửa thì tờ báo là phương tiện duy nhất để có tin tức, giàu thì thêm cái TV thì nay đủ các phương tiện thông tin từ cái máy tính to to rồi cái smartphone bé bé, hàng ngàn kênh mỗi ngày, nhà nhà tranh nhau lên mạng viết từng dòng tin tức, từng dòng thông tin mỗi ngày. Có tin từ thời sự, thế giới, bầu cử mỹ, chuyện giá cả vân vân và vân vân. Người viết content thì trăm ngàn thể loại. Mỗi người lại một kiểu. Cho tới khi người ta thấy đám con trẻ ngộ chữ, suốt ngày cắm mặt vào cái gì đó. Thời 9x thì là những cuốn chuyện, sau đó là cái game, tiếp đó là những bài hát. Khi mà những đứa trẻ sinh sau 1989 bắt đầu có những thú vui khác hẳn với thời trước. Lũ trẻ không lao ra ngoài nghịch bóng, không đánh khăng, không còn ô ăn quan nữa, mà chúng bắt đầu biết Aoe, cứu net, biết đến phim 18+, cấp ba thì lúc này người lớn mới thấy, lúc này mới gọi là thấy khác. Con trẻ khác so với thời trước của họ. Khi họ thấy rằng con trẻ bắt đầu cư xử khác, lớn lên theo cách khác, thì họ bắt đầu gọi đó là nghiện internet, nghiện game với đủ từ như ném vội quả trứng ung, cọng rau hỏng hay quả chuối nát vào mặt kẻ ngồi trong cũi bị bắt vì cái án gì đó được diễu đi khắp phố như những người dân trong mấy cái phim cổ trang ngày xưa, chả hiểu biết gì, cứ thấy kẻ có tội là ném tới tấp rồi bỗng tới đoạn nào đó lại:” Đao hạ lưu nhân”, hóa ra lại là án oan thì có tốn trứng tốn chuối không cơ chứ. Cái quan điểm cứ ngồi lâu với máy tính thì bạn là con ngoẹo ấy còn đến ngày nay bằng chứng là tôi ngồi viết bài này mất cả tiếng vẫn bị các bậc bề trên trong nhà bảo là “Chơi máy tính” cho lắm vào trong khi ngồi chỉ có viết và viết.

———————

Nhưng rồi khi lớn dần lên, cái máy tính ăn sâu vào công việc, đồng lương. Chạy quảng cáo trên FB cũng ăn tiền được, chạy quảng cáo tiktok ăn tiền được, code web ăn tiền được, thiết kế cái ảnh ăn tiền được, lên mạng nói chuyện cũng ăn tiền được…. Từ cái máy tính nảy ra vô số nghề. Giờ đến công ty không có máy tính thành lạc hậu. Giờ thì già cũng như trẻ, gái cũng như trai, giờ EM+ có sống lại cũng không thể trách con trai nghiện game vì gái còn nghiện hơn cả trai. Những thứ kia ăn vào cuộc sống giờ như một phương tiện sản xuất. Người ta không thể gọi những con người ngồi ôm máy tính cả ngày là ngoẹo nữa. Nhưng có một điều là: máy tính có thể từ đồ chơi chuyển thành công cụ nhưng sự trẩu tre thì chỉ có thể chuyển từ dạng này sang dạng khác. Giờ thì với thế hệ 2k mới lớn lại như 9x ngày xưa, thế hệ tiktoker với những màn cầm phóng lợn, đá số vọt ga khắp thủ đô, giờ thế hệ 9x có người cười vì thấy quá khứ ngày xưa mà có người lại nóng gan bỏng ruột vì những hành vi mà đã để lại hậu quả thật của thế hệ đàn em. Hết nào là không còn trinh trước khi vào đại học, bày nhau thủ thuật gian lận, rồi những idol câu view bất chấp, hay những văn hóa phẩm dễ dãi về chiều sâu, nhảm nhí về nội dung… Và lúc đó phụ huynh luôn miệng kêu khi mà cảnh nhà đã sướng hơn đó là:” Có mỗi ăn với học thôi mà, tụi nó cứ chúi vào cái gì không biết”

——————-

Câu chuyện vẫn không hề dừng lại khi mà những con người lớn tuổi, đạo mạo cũng bắt đầu tham gia vào thị trường thông tin. Từ ngày con dạy bố mẹ dùng điện thoại dần dà cũng có những cái tệ liên quan như SGDD, rồi cả các drama công sở. hay chuyện hội người lớn tuổi không nên nết được phô bày ở trên các trang mạng. Cái câu mà tôi được nghe nhiều nhất đó là:” Em nó còn nhỏ, có biết gì đâu”. Nhưng nhìn chung nhóm này ít điều tiếng hơn nhóm kia. Nhưng cũng có những người tối ngày up ảnh lên mạng cũng đâu kém gì thanh niên. Chẳng qua môi trường thông tin thì người lớn có chừng mực hơn thôi

—————–

Tại sao có tình trạng này

Vậy tại sao chúng ta lại đang bội thực thông tin và chết đói kiến thức. Vì khi người ta băt đầu đọc thông tin và có thể hiểu ra thông tin vào đầu không phải để đó. Khi nó đủ nhiều, khiến con người đủ tin, thì người đó sẽ hành động theo người ta nói là “lạ lắm”. Ví dụ như có cái meme “thánh cuồng” T-ara ngày xưa khóc ròng còn to hơn ngày cậu ấy mới ra đời trong khi đó không phải là người thân thích. Khi bạn đọc một tờ báo thì thông tin rất ít, bạn dễ tập trung vào đời sống. Nhưng với một thế hệ đầu to mắt cận, học đều là chủ trương, bắt buộc đỗ đại học, bố mẹ làm cho hết, cứ việc ăn với học thì thông tin phải nhớ là bài học thì cũng cần thông tin để giải trí. Chính từ lúc đó họ tìm đến hài nhảm, đến nhạc hàn, nhạc nhật, đến những thứ thông tin không nắm trong cuộc sống và xa rời cuộc sống này để thư giãn nhất là với sự dễ dãi trong văn hóa phẩm càng ngày càng lên ngôi mọi chuyện ngày càng tệ. Ban đầu là những thông tin như vậy. Càng về sau phải càng là những thông tin độc dị lạ theo thời gian để thu hút đám đông do người tạo ra nó cũng cần đám đông phải thu hút nhằm thỏa mãn trí tò mò. Rồi đùng cái người ta lộ ra là bán hàng gì đó. Nhưng mà con dân khi bị nhồi cả tá thông tin thì cứ ngơ ngơ với mấy cái thông tin mà chính họ còn chả biết kiểm chứng ở đâu. Khi thông tin đủ nhiều, quá nhiều đến mức người ta đủ tin thì lúc đó nó chạm vào một thứ là thế giới quan cũng có thể bị thay đổi và dần dần từ đó hành vi thay đổi. Mà như tôi nói ở bên trên thì thông tin có thể dùng để giải trí, để vui, cười, nhưng cũng có cái để nghiêm túc. Nhưng cuối cùng khi đủ nhiều thì nó sẽ bóp đến thế giới quan mà không hay khi mỗi người đọc chỉ chăm chăm thỏa mãn cheap dopamine của họ. Chỉ khi người khác nói bạn bất thường thì bạn mới có thể nhận ra mà thôi. Ngày nay khi đưa ra các thông tin người ta còn làm đủ chiêu trò. Từ những video ngắn cũn, 30 giây, mấy cái tin vắn đỏ đỏ xanh xanh, con người ta càng cố tạo ra cảm giác tò mò để tạo sự thỏa mãn cho người đọc như thể phát kiến ra kho báu. Các content creator luôn biết cách cố gắng để xếp cái thông tin của họ nói ra vào vị trí càng quan trọng càng tốt và không thể trách họ được, quy luật cạnh tranh mà, thời buổi này thì chú ý tạo ra tiền bạc đấy. Khi đó dần dần con người ta bị lậm vào một cảm giác ngày nào cũng phiêu lưu, đọc và tìm hiểu thông tin. Thế là cheap dopamine xâm chiếm não càng ngày càng mạnh khi mỗi người lướt tiktok, FB, X,…. Họ ngỡ rằng họ biết được một cái thông tin mà như các content creator giật tít:”tin bất ngờ giành cho bạn” “2 năm qua không ai nói cho bạn” hay thậm chí là bị ám ảnh vào đầu như mấy đoạn nhạc trên tiktok vậy. Nhưng bản chất cái họ có chỉ là một mớ thông tin chả cái nào liên quan đến cái nào đang ngày một đầy lên và dần dần bóp nát thế giới quan thậm chí thay đổi hành vi của họ. Đó là lúc đầu họ đầy tin rác và thế giới quan thành rác. Thêm nữa có những đứa trẻ tội nghiệp được nuôi bằng smartphone . Và với một thế giới quan mong manh chìm nghỉm trong mớ thông tin rác thì dần dần thành những bông tuyết mong manh và khó thích nghi với xã hội. Hỡi ôi chỉ tim thông tin từ những Cheap KOL chỉ viết mà bất chấp đúng sai thì thật sự dở nhưng cái nạn này kéo dài mất cả chục năm nay rồi

—————————-

Một điều đáng buồn nữa là: kiến thức phải có kiến giải và phải dài dòng. Tất nhiên đọc kiến thức thì không thể màu mè, thích thú như những cái thứ thông tin vội vàng kia. Nhưng có một cái điều tốt mà chắc chắn mấy dòng tin mà hàm chứa kiến thức luôn dài và chán hơn mấy cái dòng tin tức giải trí nhiều lần. Tin giải trí thì vừa đọc tất cả đã hóng, chia sẻ khỏi mồm thì ai cũng thích nghe, còn kiến thức phải tùy lúc. Thế là dần dà người ta rời khỏi kiến thức là vậy. Lâu dần, cái đầu chỉ toàn rác là rác mặc cho những con chữ ngày ngày vẫn được viết nhưng chỉ nhận được sự mặc kệ của những cái đầu mà thế giới quan đã bốc mùi sú uế nặng hơn cả bãi rác.

————–

Rất dễ để nhận biết những con người có thế giới quan rác vì họ khá giống với trường hợp gặp cheap dopamine. Khi mà miệng họ có thể tràn ngập mấy thông tin rỗng tuếch mà có lẽ chả dùng được gì cho cuộc sống cho lắm. Không rời khỏi mạng xã hội. Mất kiên nhẫn, lời nói phi thực tế, lơ ngơ, khó tư duy sâu và ảnh hưởng đến đời sống và công việc vô cùng khi mà khả năng tập trung của họ tan tành.

————–

Với những trường hợp nhiễm cái thứ này nặng thì tôi nghĩ rằng cai mạng xã hội là điều đầu tiên, đặc biệt hạn chế dùng điện thoại, máy tính,… Thay đổi môi trường của bản thân như thay vì ngồi ở nhà thì bạn có thể vận động, đi ra ngoài,…. Học tập thêm một năng khiếu hay thử đi đâu đó,…. Có kha khá các cách để hạn chế việc này mà bạn có thể tìm trên google

——–

Nhưng nếu bạn không thể tìm thấy thì có lẽ bạn cần tìm đến link bên dưới đó

===========================

HOME AND FATE – một dự án huấn luyện cuộc sống theo mục tiêu cá nhân, được thành lập với ý nghĩa: ‘’Vận mệnh của bạn được quyết định bởi ngôi nhà thân-tâm-trí và mái ấm gia đình của bạn’’.

Nếu bạn có gì thắc mắc liên hệ ngay bit.ly/3IlJtj7

Chương trình huấn luyện cuộc sống theo mục tiêu cá nhân

Người huấn luyện trực tiếp: Hà Mạnh Cường & Lê Việt Trinh

Đăng kí bằng cách nhắn tin cho page: https://m.me/hellocuongtrinh hoặc tại website chính thức của Home and Fate