Tôi đã từng có thời kì đi làm và nhìn vào việc sắp xếp nhân lực ở Việt Nam và nếu để nói về tư duy nhân sự của Việt Nam thì thẳng thắn là nó bừa bãi, lộn xộn, thậm chí là chả ra một cái thể thống gì. Cứ hễ mỗi lần bạn nhìn vào cái JD luôn luôn có một đặc sản mà tôi hay gọi là: hổ lốn việc. Chạy ads mà toàn: viết content phải được nobel, quay phim được oscar, chạy ads thì thường phải 5000 vnd 1 đơn. Có thể thấy nhiều khi HR chả hiểu một cái gì về công việc cần tuyển. Và khi bước vào một doanh nghiệp bạn có thể thấy một điều: bất kể bạn làm ở vị trí nào, bạn vẫn có thể bị sai vặt và phải làm việc ngoài chuyên môn. Hôm nay hãy cùng đi tìm hiểu điều này

———-

Nói về cách sắp xếp nhân lực ở Việt Nam

Để tôi kể toàn cảnh một nhân viên ở doanh nghiệp Việt ở thời tôi mới đi làm đến nay. Trước hết thời sinh viên thì họ được đào tạo quá nhiều thứ và phổ thông cũng vậy nhưng nó chỉ áp dụng theo người ta nói là ở mức tư duy tức là đâu đó khoảng gần đến năm 30 tuổi may ra mới mang ra áp dụng. Còn kiến thức thực tế thì khá là ít ỏi.Theo thống kê của bộ LĐ-TBXH thì con số đi làm trái ngành lên đến 60% và đến nay có lẽ đã hơn. Sau đó họ nhìn vào một cái JD nào đó và cầm CV đi phỏng vấn. Nhân viên được phỏng vấn qua loa, đào tạo cũng qua loa, chỉ để biết được vận hành công việc như nào. Sau đó thì xử lý rủi ro thì hoàn toàn tự nhân viên mò mẫm để xử lý. Tùy cái tâm và cách nghĩ thì lãnh đạo từng nơi mới có sự trợ giúp. Có tâm thì giúp còn vô tâm thì nghỉ. Và hầu hết lãnh đạo còn chả thể quản lý cho chỉn chu. Nhân viên tự bơi khá nhiều và không có sự đào tạo việc làm sao cho chu đáo

————-

Ngay cả làm lãnh đạo tầm trung thì cũng chả sung sướng gì lắm với cách sắp xếp nhân lực và quản trị nhân lực này. Ở nhiều nơi phải có bằng đến thạc sĩ mới được ngồi ghế lãnh đạo. Chả có một lớp nghiệp vụ quản lý nào cả. Được giao cả cái phòng, không kịp nghiệp vụ, tình trạng sale vào vị trí quản lý marketing, nhân sự được giao quản lý hành chính hoàn toàn có. Lộn xộn về tổ chức. Rồi giao việc cũng không có quy trình, có trường hợp còn chả nhận được bàn giao, quy trình giao việc, quản lý đầu việc nhiều khi bị lộn xộn, tình trạng trễ Deadlines xảy ra rất thường xuyên.

———

Đấy là bức tranh chung trong quản lý nhân sự ở Việt Nam và cũng là cách làm ăn mà tôi thấy ở nhiều công ty. Khá bừa bãi và lộn xộn. Không có tính dây chuyền và kém tính hệ thống

———-

Điều tôi từng đọc trong cuốn “Của cải quốc gia” và Việt Nam

Nếu để nói tại sao mà chúng ta phải làm việc dây chuyền và có tính hệ thống thì tôi đã từng đọc trong cuốn “Của cải của các quốc gia” của Adam Smith thì có nói:” Nếu như 10 người làm mọi khâu từ đầu đến cuối thì có thể trung bình 1 người chỉ làm được 10 cái đinh. Nhưng nếu mà thành dây chuyền, người làm mũ đinh người làm thân đinh, người hàn đinh thì có thể 1 ngày tận 40 cái đinh”. Tôi có thể gọi đó là một đặc tính 1+1> 2 của lao động dây chuyền khi con người có thể dễ dàng tự động hóa và chuyên môn hóa

————

Quay trở lại với thực trạng của công việc và sắp xếp nhân lực ở Việt Nam thì ai cũng biết có thể có những việc cố định và có thể có việc phát sinh. Nhưng không nên giao bừa theo kiểu bắt content đi bê vác, bắt chạy ads đi quay video. Vốn dĩ tập quán sản xuất ở Việt Nam vẫn vô cùng tiểu nông. Ngay trong cả Vingroup tôi vẫn nghe thấy cái cách làm việc như này có chăng là chỉ ít hơn thôi. Đó là một người sẽ lo từ đầu đến cuối của một công việc. Như cách mà người dân ta ngàn năm cày ruộng: có hai vợ chồng nhưng chỉ cày từ đầu đến cuối, từ gieo hạt đến cấy mạ, đến gặt cũng chỉ có ngần đó bước. Cách làm này chỉ phù hợp ở thời buổi hái lượm, khi mà khối lượng công việc còn ít, cũng như ít phức tạp thì có thể làm như vậy. Nhưng khi công việc ngày một nhiều lên thì mọi thứ không thể như cũ. Nếu như thay đổi mỗi khâu thì việc mất tập trung, xao nhãng, là rất dễ diễn ra. Đó là lúc người ta từ những xao nhãng nhỏ như là nói chuyện, đàm tiếu đến những drama công sở, đến cả những cố trà sữa…. Xin nhấn mạnh lại cách lao động trên chỉ phù hợp và thuộc về thời nông nhàn. Thậm chí có nhiều nơi cố tình thuê lượng nhân sự không đủ để xử lý lượng công việc dẫn đến cố tình gây khó dễ để khiến nhân sự làm liên tục không nghỉ nhưng họ không hề biết về tổ chức họ vẫn cứ là sai. Ngày xưa khi bố mẹ xâm phạm riêng tư con cái thì họ không có thời gian và họ cố tìm cách đó là động vào riêng tư thôi vì họ không có nhiều thời gian đâu. Hay có nhiều gia đình cố chiều con để con yên thân thì lại đẻ ra hàng loạt Snowflake

———–

Hậu quả tâm lý của cách sắp xếp nhân lực bừa bãi

Một chút hậu quả tâm lý nhé. Nếu bạn đang bị burn out, thậm chí còn bị mệt mỏi, đờ đẫn, cảm thấy không thể học hỏi được bất cứ điều gì thì đúng là do tư tưởng lùa lính bất chấp nghiệp vụ này của các sếp. Làm việc để sống chứ không phải sống để làm việc. Từ những năm 2000 đến 2006 khi người ta lao vội vàng đi để kiếm tiền bất chấp thời gian bên con ít còn hơn cả shipper thì tư tưởng làm việc tới bến này bắt đầu xuất hiện. Nó ăn mòn con người đến ngày nay như Trung Quốc vẫn đang khuyến khích tư tưởng làm việc 996 căng đến mức thanh niên phải tạo ra phong trào nằm ngửa. Một cách làm việc mà tôi thấy vô cùng phá hoại tâm lý và con người mà nếu về lâu về dài chả khác gì vắt chanh bỏ vỏ. Chưa hết nếu bạn đặt câu hỏi tại sao con cái bạn hư? Đơn giản thôi cách sắp xếp nhân lực lộn xộn quá mức, thì làm sao bạn có thời gian cho con nhỉ

———-

Ngoài ra tôi còn được học một mô hình khác đó là từ làm công, quy trình hóa, thuê người, sáng tạo ra máy, phần mềm thay người. Vì chắc chắn một điều: dùng máy rẻ hơn dùng người rất nhiều. Từ đó quá trình chuyên môn hóa mới được thúc đẩy, doanh nghiệp có thể tăng cường mở rộng hơn nữa với công ty nói chung, nhân sự có thể được nâng tầm và có khả năng bổ nhiệm vị trí tốt hơn. Nhưng ở Việt Nam với tình trạng hiện nay thì có lẽ phải vô cùng lâu chúng ta mới đạt đến ngưỡng là tạo ra phần mềm, máy móc để thay thế con người trong công việc. Nhất là với thế hệ đang sở hữu hết từ đất đến nhà, rồi xe cộ vẫn là thế hệ 7x đầu 8x mang đậm màu tập quán sản xuất từ thời trước mở cửa, nông nghiệp. Với một tập quán sản xuất lủng củng, e rằng có lẽ mỗi chúng ta phải đợi đến mấy đời con cháu sau này. Còn lại tôi không có đủ tự tin để có thể khẳng định. Vì lúc này để ổn định tổ chức và tạo ra một thứ gì đó cho ngăn nắp và để cho thế hệ lãnh đạo phê duyệt thì tôi còn không tin nổi tầm nhìn chưa quá cây lúa của họ. Dù cho đó là con người có bằng chuyên môn là thạc sĩ, tiến sĩ nhưng với họ một là tiền hai là quyền thì họ e sợ hoặc cho tới khi họ phá sản. Khi chúng ta nhìn vào doanh nghiệp của họ tôi từng thắc mắc họ như con voi ngồi trên cái cành cây vậy, có thể gãy bất cứ lúc nào nhưng giờ với cái vũ khí mang tên mối quan hệ thì con voi đó chắc phải ngồi lên cây tri thức của vườn địa đàng, còn lâu mới gãy. Dù cho họ có tệ đến thế nào mạng lưới mối quan hệ đó sẽ thay họ càn quét mọi cải tiến, mọi nỗ lực. Không thể nào kì vọng một sự tiến bộ và nỗ lực nào được lấn át spotlight của họ đâu trước sức mạnh của tiền và mối quan hệ. Thậm chí bao gồm cả bài này của tôi. Nhưng ít nhất chúng ta phải được biết về nó

===========================

HOME AND FATE – một dự án huấn luyện cuộc sống theo mục tiêu cá nhân, được thành lập với ý nghĩa: ‘’Vận mệnh của bạn được quyết định bởi ngôi nhà thân-tâm-trí và mái ấm gia đình của bạn’’.

Nếu bạn có gì thắc mắc liên hệ ngay bit.ly/3IlJtj7

Chương trình huấn luyện cuộc sống theo mục tiêu cá nhân

Người huấn luyện trực tiếp: Hà Mạnh Cường & Lê Việt Trinh

Đăng kí bằng cách nhắn tin cho page: https://m.me/hellocuongtrinh hoặc tại website chính thức của Home and Fate