Có một nhu cầu mà người Việt chúng ta luôn luôn vùi dập xuống. Đó là khoe khoang. Thậm chí ở Việt Nam còn triệt tiêu một cách cực đoan chính nhu cầu này của một con người. Tại sao nó là một nhu cầu cần được thực hiện, hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu. Bật mí chút điều này liên quan tới 40.000 người biến mất khỏi Việt Nam mỗi năm đấy, đọc đến cuối nhé. Podcast version

Khoe khoang là gì

Khoe là gì? Chỉ đơn giản là nói cho người khác nghe cái tốt cái đẹp của mình. Tại sao chúng ta cần khoe? Nếu nói theo tháp nhu cầu Maslow thì nhu cầu đó là nhu cầu nằm ở mức được giao tiếp và công nhận. Còn nếu tìm hiểu sâu hơn thì từ ngày bé chúng ta khi được mẹ dạy làm tốt thì chúng ta sẽ được mẹ khen, làm sai thì bị phạt, từ đó có nhu cầu được khoe để có lời khen dần dần xuất hiện trong não. Khi chúng ta bắt đầu thành đứa trẻ 6 tuổi có lúc ta cần được khen để biết ta làm đúng hay làm sai là nhu cầu khắc vào não, phản xạ từ ngày ta tập đi, được một bước mẹ khen ta giỏi, biết đi vệ sinh vào bố mẹ gọi ta tài và nó đã khắc vào não, nhất là khi còn bé vậy chúng ta sẽ không thể xóa được- theo sinh lý học thần kinh cấp cao. Nên nếu ai nói không ưa nịnh thì tôi không tin, họ chỉ không thích nịnh quá lố gây phiền hà. 

Điều gì làm người ta ghét khoe khoang

Vậy tại sao người ta ghét khoe khoang. Cái lý do căn bản để khiến một người ghét khoe khoang thường là gặp những kẻ như phú nhị đại của Trung Quốc là rõ nhất, những cậu ấm cô chiêu sinh ra ngậm thìa vàng, không cần phải cố gắng mà vẫn được khối lượng tài sản cực lớn. Vì những tài sản như nhà to xe đẹp không thể nào có được khi còn trẻ. Đó không phải là tài sản họ làm ra. Đó là lý do bị ghét. Hay những kẻ mới có được chút tài sản mà đã coi thường người khác đó cũng là kẻ đáng bị ghét khi khoe. Vì người ta nghĩ rằng những tài sản đó không thể làm ra bởi những con người như thế, thậm chí có những con người làm ra tài sản bằng những cách làm xấu và khoe những thứ họ đạt được và kêu gọi người khác làm như họ. Vậy nên suy cho cùng người ta ghét kẻ lười lao động, làm việc theo cách sai trái lên tiếng lôi kéo những người khác làm như họ.

Vậy thì khi nào mới xảy ra vấn đề khiến người ta biến một nhu cầu căn bản vậy trở thành một điều xấu xa? Trường hợp một khi kẻ khoe khoe khoang thứ không làm ra thì việc bị ghét là không có gì là sai khi bị lên tiếng. Nhưng ngoài ra có điều thứ hai đó là khi người ta nghĩ rằng người khoe không làm được cái gì. Và thế là người ta bắt đầu công kích, không thừa nhận, thậm chí có phần phá hoại. Tại sao có điều này xảy ra. Vì từ thời lịch sử Việt Nam bước ra từ thời năm 1975 đến nay thì việt nam rời khỏi thời kỳ hợp tác xã sản xuất, thoát khỏi thời kỳ người ta coi thường thương buôn. Nên là thời kỳ mở cửa diễn ra chóng vánh còn nhanh hơn cả dịch covid nhiều người giàu lên hẳn. Có người nhờ nỗ lực thật sự, có người nhờ các mối quan hệ và có người lợi dụng những lỗ hổng chính sách. Rồi lâu dần tới ngày nay khi mà các văn hóa phẩm thì người ta cũng chả thể nào biết ai giàu lên bằng cách gì, khi mà lật chăn ra mới biết chăn có rận. Chưa hết từ trong bản năng không mấy ai thích người khác hơn mình. Tại vì nó sẽ ảnh hưởng đến cảm giác an toàn, cảm giác hơn người của bản thân. Thêm nữa ngày xưa người Việt còn sống chòm xóm, gắn bó và thường xuyên hỏi thăm, nhưng mà cái sự hỏi han đó dành cho thời hợp tác xã với một nền kinh tế khác khi người ta thấy nhà nhau qua mảnh vườn, thửa ruộng con trâu. Nhưng nếu vào thời ngày nay khi mà lập nghiệp mỗi người mỗi khác, thậm chí người dễ kẻ khó, không thể nào mà tiện để nói ra chuyện ví tiền của nhà mình vì không chỉ nằm trong cái thửa ruộng nữa. Thói ghen ghét thì ai cũng có, không phải ai cũng thích thấy người khác hơn mình, vì chỉ cần có người hơn mình tức là trong mỗi người sẽ gợi lên nỗi lo bị chính người mạnh lên kia chèn ép mình. Lâu dần người ta tiết kiệm hoàn toàn lời khen dành cho nhau. Nên là lâu dần cùng với trí tưởng tượng phong phú thì nó tạo thành cái sự tị hiềm. Khoe cái ta có không hề đáng ghét, xỏ xiên, nói xấu, xỉa đểu, người giàu lên sống không yên bởi cảnh giàu lên thì mồm miệng không thể kiểm soát vì cái lối tư duy còn kẹt lại ở ngày 30/4/1975, khó mở lòng. xỏ xiên, khôn vặt trạng quỳnh, rèm pha, ly gián, hễ thấy cứ khoe ra chút chỉ là một nhu cầu đúng đắn thì họ dập cho không còn đường mà thở. Một căn bệnh tị hiềm với văn hóa lỗi thời đến từ những năm trước 80, một món đặc sản không hề thơm ngon đang bóp nghẹt từng gia đình đến từng thành viên trong nhà cho đến từng mái nhà với nhau, từng tập thể với nhau

Vậy thì ai cũng biết nhu cầu này quan trọng rồi, nhưng nếu không có nó thì sẽ ảnh hưởng thế nào. Có câu ngạn ngữ phương tây nói: Đâu phải cuộc sống chỉ có mỗi bánh mì. Con người không chỉ sống với mỗi cơ thể tồn tại. Còn nhu cầu tinh thần nữa. Sau khi đủ bánh mì ăn, đủ nơi ở rồi thì đến lúc họ cần được công nhận, được tôn trọng tối thiểu. Nhưng với một văn hóa mà vẫn đầy tồn đọng từ 1980, và đang phải quằn quại với sự lai căng, nhốn nháo từ tứ phương đổ vào như một nồi lẩu từ tây đến ta rồi nam á rồi lại ả rập, thì nhu cầu thừa nhận, tôn trọng tối thiểu này là xa xỉ thậm chí người ta còn tự thao túng bản thân để tránh né những nhu cầu này. Bây giờ tôi hỏi nhé: Có bao giờ bạn cảm thấy lời khen của bố mẹ dần trở nên hiếm hoi hơn không. Và bạn biết tác dụng thần kì của việc đó là gì không. Tôi đã từng gặp những người mà đến tận 30 tuổi họ vẫn đặt câu hỏi: Liệu tôi làm có đúng không, liệu tôi làm có đúng không. Và sau hai câu đó họ dừng lại cả cuộc đời, chấm dứt cuộc đời vô định, trôi dạt, cô đơn, không một ai công nhận. Vâng khen đúng chê đúng nó không chỉ là sự tâng bốc mà còn cho thấy cả sự thừa nhận và đồng hành. Nên hiểu rằng nhu cầu công nhận, tôn trọng tối thiểu này mới chỉ là nhu cầu tinh thần đầu tiên, nền móng nhất. Hay có một trường hợp tệ hơn là người ta sẽ sa vào sự sa đọa, tội lỗi, để tìm cảm giác khoái lạc. 

Một vài số liệu

Theo báo đời sống số ra ngày 27/3/2022 thì theo số liệu của một vài nghiên cứu tại Việt Nam gần đây, tỉ lệ trẻ vị thành niên bị trầm cảm là 26,3%, trẻ có suy nghĩ về cái ch*ết là 6,3%, trẻ lập kế hoạch t*ự t*ử là 4,6% và trẻ cố gắng t*ự t*ử là 5,8%. Theo báo dân trí số ra vào 3/7/2022 mỗi năm Việt Nam có 40000 người. 

Hơn thế nữa theo báo người lao động đưa tin độc quyền vào 2/11/2017 thì có thể có từ 15000 đến 300.000 người tham gia mại d*âm

4/4/2022 theo cổng thông tin chính phủ, báo tiếng chuông, mới quý I đã có 7000 vụ m*a t*úy. 

Từ đâu mà ra đây? Từ sự phát tác, từ trẻ con nó tự dưng hư, không ai có lỗi cả tụi nó rảnh lên thì hư hay là từ sự băng hoại, phá hoại giá trị con người từ những giá trị tinh thần cơ bản. Một cái đau đớn của nỗi đau tinh thần là: người ta không thấy vết đau nên người ta thoải mái đánh, đánh cho đến khi người kia nổi cơn ức chế và mất kiểm soát. Đánh không một sự ăn năn và tàn phá không một chút nhân nhượng. Để rồi để lại khối hậu quả to lớn mà chắc tôi và bạn sẽ sớm nhìn thấy thôi