Nhiều người bạn từng kể với tôi rằng: ”Em rất sợ bước vào một nơi nào đó mà nó quá tích cực. Em sợ vì khi nào làm ở đó sẽ có những điều rất nhạy cảm mà em không biết, họ chỉ muốn giữ mãi bộ mặt vui vẻ đó nhưng mà nó vô cùng ngột ngạt và giả tạo với em”.
Câu chuyện trên không chỉ có ở nơi công sở mà nó còn có ở trong các gia đình, nhiều bậc phụ huynh rất không thích việc con cái họ khóc, con cái của họ cư xử trái ý và ngày xưa tôi còn nhớ một câu như này:” Ra đường đừng nói thẳng điều này kẻo người ta nói nhà mình dạy con không tốt, mất mặt lắm”.
Tích cực độc hại, những điều tôi thấy
Tôi thấy hầu hết chúng ta đang lâm vào biểu hiện của sự tích cực độc hại. Tích cực độc hại là khi người ta mãi mãi đuổi theo sự tích cực như một thứ thuốc phiện mà gạt bỏ đi mọi cảm xúc mang sắc thái không tích cực hay chính là những cảm xúc tiêu cực, mọi người sẽ từ chối, loại bỏ nó. Có những nơi gọi điều này là sự yếu đuối cần loại bỏ và triệt tiêu. Nó được lan tỏa từ trong chính bản thân, đến những người quen, rồi dần đến bất cứ ai mà kẻ tích cực độc hại kia có thể giương cao một lá cờ lên và nói: ”Hãy nhìn vào mặt tốt của vấn đề”, “Đừng buồn nữa, hãy vui lên”, “Dù thế nào tất cả vẫn tốt mà”, cùng vô vàn những lời khuyên vô nghĩa, che mắt bạn khỏi mọi cảm xúc tiêu cực khác. Nếu bạn gặp phải những lời khuyên như vậy, hãy thẳng tay vứt bỏ nó. Từ gia đình thậm chí còn dám chạm vào những điều riêng tư để buộc con mình phải tích cực vì sợ điều tiếng cho đến những công sở chỉ muốn nhân viên cười thật to
Cách mà cảm xúc xuất hiện chỉ là tấm gương phản ánh thái độ của bạn với cuộc sống thôi. Vậy thì khi cảm xúc tiêu cực xuất hiện nó có nghĩa là cuộc sống quanh bạn đang có vấn đề, chứ không phải là cảm xúc có vấn đề. Và cái mà bạn cần làm đó là giải quyết những thứ đang không ổn trong cuộc sống của bạn. Nhưng khi bạn bắt đầu dùng câu:”Tất cả đang ổn mà” ngay lập tức nó không khác gì việc bạn uống thuốc giảm đau để điều trị triệu chứng đau của bệnh, nghĩa là thứ không ổn hay triệu chứng đau nó có thể xuất hiện lại khi bạn chưa tác động trực tiếp vào tác nhân gây ra nó. Sự thật con người của chúng ta phát triển cũng nhờ cảm xúc tiêu cực, còn cảm xúc tích cực chỉ là phần thưởng cho sự cố gắng mà thôi. Vì nguyên tắc của não bộ là: có kích thích thì mới có phản xạ. Bóng đèn được phát minh ra để đẩy lùi nỗi sợ bóng tối, điện thoại phát minh ra để dập tan nỗi lo xa cách, ống nhòm được tạo ra vì nỗi sợ nhìn nhầm, hầu hết là nỗi sợ thúc đẩy con người phát triển. Khi sợ hãi người ta sẽ phải tạo ra cái gì đó để đập tan nó. Khi sung sướng thì người ta sẽ chỉ mong mọi chuyện sẽ mãi như vậy, và mãi mãi như thế. Thế là sau đó chẳng có sự phát triển nào cả. Nỗi sợ mang đến sự phát triển mạnh hơn bất kì điều gì, nhưng khó ở cách đối mặt với nó đấy thôi. Bạn của tôi à, cảm xúc tích cực chỉ là phần thưởng cho bạn khi bạn đã chiến thắng một cuộc chiến nghiệt ngã ở ngoài, nó sẽ giúp bạn vui và lâng lâng, nhưng mà bạn chạy trốn cảm xúc tiêu cực, trốn vào những nguồn tích cực khác thì bạn chẳng khác gì mấy thằng nghiện, phê cần lâng lâng cho quên cuộc sống, cười cả ngày, nhưng chả được cái tích sự gì. Giỏi nhất là tự lừa mình, dối người một cách đáng thương rằng tao vẫn ổn.
Căn bệnh kì lạ
Một con người bị nhiễm căn bệnh tích cực độc hại sẽ như thế nào? Đầu tiên với tất cả người không thân lắm (thường là trong công việc, mối quan hệ xã hội) họ sẽ tươi cười hớn hở, giúp đỡ hào hiệp, ai cũng quý, ai cũng yêu. Nhưng khi đối xử với người thân thì họ lại đòi hỏi một sự thông cảm dù cho họ làm sai hàng tấn lần, họ đòi sự cảm thông mà không biết rằng họ làm sai với người kia một cách vô độ. Và dần dần người thân quanh họ sẽ rời bỏ họ vì sự đòi hỏi này. Còn khi bạn mong muốn một chút sự tâm sự với những con người này hả, đây là cách họ trả lời: ”Đừng buồn nữa, hãy vui lên”, “Hãy nhìn vào mặt tốt của vấn đề”, ”Mọi chuyện vẫn tốt mà sao phải thế” hoặc thậm chí họ sẽ cố mang đến những sự trợ giúp lớn nhất ví dụ như bạn vừa than phiền họ ngay lập tức rủ bạn đi ăn hay đến nơi vui vẻ để quẩy, nhưng nếu để đồng hành lắng nghe không phán xét chính việc bạn đang băn khoăn, bạn chẳng bao giờ thấy mặt họ. Như thể họ bảo rằng:”Mày đang ổn mà, làm sao phải thế, đi quẩy cái là quên ngay, còn đâu thì hãy để tao yên”. Thậm chí có người còn tệ hơn, họ hạ nhục chính cảm xúc của bạn bằng những cụm từ:” Đồ yếu đuối, có vậy mà cũng phải lộn xộn”, “Có tí cỏn con này mà không tự giải quyết được à”. Họ sẽ luôn trưng ra cái kiểu tốt với người ngoài tệ với người thân, thiếu cảm thông vì chính họ thật sự còn chưa hiểu được chính cảm xúc của bản thân hay dám đối diện với sự tiêu cực trong lòng họ. Khốn nạn là nhìn họ lúc nào trông cũng tươi cười, còn khi bước vào mối quan hệ sâu sắc với họ thì lúc nào bạn cũng sẽ thấy họ mệt mỏi, bởi sức lực của họ đã dành để giữ bộ mặt tích cực với những người bên ngoài hết rồi.
Còn khi một tập thể bị nhiễm cái bệnh này thì sẽ như thế nào?. Khi bạn bước vào nơi đó bạn cảm thấy như được chào đón nồng nhiệt, năng lượng ngút trời. Nhưng khi bạn đồng hành lâu thì sẽ thấy những cụm từ:” Việc A, B, C ….. Z không được nói”. Dần dần nụ cười thân thiện sẽ mang đến sự mỏi mệt cho bất cứ ai ở nơi đó. Và đó thật sự là một tập thể chậm tiến nhất. Vì phản hồi tiêu cực mới là những món quà để cải thiện. Nhưng họ bịt miệng từng con người trong cái tập thể đó, cấm phản hồi tiêu cực, chỉ được tươi cười thì quả thật nó chậm tiến kinh khủng. Vì họ chưa bao giờ trung thực trong việc giải quyết các vấn đề của họ nhằm tìm kiếm sự tiến bộ. Đôi khi tìm phản hồi tiêu cực như mò kim đáy bể trong những tập thể này, nhưng nếu để đi dài với nhau và khi gặp phải tác động lớn từ bên ngoài họ sẽ tan rã vì cái khối lượng tiêu cực chung không còn có thể gánh nổi nữa.
Có nhiều nơi còn muốn mang đến sự sung sướng, vỡ òa. Những cảm xúc tích cực đỉnh điểm đó như được “vắt” triệt để để cho mỗi con người trong một tập thể có thể làm như cái máy. Tôi từng làm ở một công ty mà mỗi sáng họ sẽ bật mấy cái video self-help lên cho nhân viên nghe, bắt nhân viên tập thể dục để lấy động lực như thể để tẩy não vậy, hòng mong nhân viên vui vẻ, và cống hiến hết sức lực đi cày đêm và overtime để kiếm về dòng tiền cho sếp, cống hiến hết thì giờ cho công ty, hay cái tập thể mà họ lãnh đạo. Sự tích cực thì rất thích, nhưng quá tích cực thì rất đáng sợ, như cái mặt nạ đeo vào mặt một con người, mãi nở một nụ cười rùng rợn ẩn sau một bí mật mà chỉ “người trong cuộc mới biết người trong kẹt” để rồi họ im lặng, chịu đựng, chìm sâu vào cái sự tiêu cực đó mà không một ai có thể nói nó ra. Và thẳng thắn, đôi khi một gương mặt cười vô hồn nó đáng sợ gấp vạn lần vẻ hung hãn của một kẻ nào đó.
Hãy nhớ: tiêu cực nó chỉ là một cảm xúc trong vô vàn các cảm xúc của con người, vấn đề không phải là nó mà là nguồn gốc gây ra nó. Hãy giải quyết đúng thứ, đừng nhầm lẫn để rồi khi sai lầm chồng chất, sự sụp đổ là không thể tránh khỏi.
Còn bạn thì sao? Bạn có bị rơi vào hoàn cảnh này hoặc không thể tìm được ai có thể lắng nghe tất cả những cảm xúc của bạn thì hãy cùng trò chuyện với tôi trong buổi trò chuyện miễn phí mà tôi đã tạo ra.