Các số liệu thống kê cho thấy sức khỏe tâm thần tại Việt Nam đang trở thành một thách thức lớn đối với cộng đồng và hệ thống y tế. Theo Bộ Y tế, gần 15 triệu người, tương đương 14,9% dân số, đang mắc một trong mười rối loạn tâm thần phổ biến, trong đó trầm cảm và lo âu chiếm tỷ lệ cao nhất (5-6%), còn các rối loạn khác bao gồm rối loạn cảm xúc lưỡng cực, rối loạn tâm thần liên quan đến sử dụng rượu bia, ma túy và các chất gây nghiện khác. Tâm thần phân liệt chỉ chiếm 0,47% dân số, nhưng vẫn tồn tại quan niệm sai lệch trong dân gian rằng tất cả rối loạn tâm thần là “điên”. Bài viết tổng hợp từ báo vov và báo khoa học phổ thông
——————–
Ở trẻ em, tỷ lệ các vấn đề sức khỏe tâm thần khoảng 12%, tương đương hơn 3 triệu trẻ em cần các dịch vụ chăm sóc tâm thần. Thanh thiếu niên cũng là nhóm dễ bị tổn thương, với 21,7% gặp vấn đề sức khỏe tâm thần trong 12 tháng qua, phổ biến nhất là lo lắng (18,6%) và trầm cảm (4,3%)..
———————
NGUYÊN NHÂN CHO TÌNH TRẠNG TÂM THẦN CHUNG HIỆN NAY
Theo Tiến sĩ Ngô Tích Linh, trầm cảm là một chứng rối loạn tâm trạng nội sinh; các yếu tố bên ngoài như căng thẳng công việc, ô nhiễm hay thời tiết chỉ là điều kiện thuận lợi chứ không phải nguyên nhân chính. Tương tự, PGS.TS Đỗ Tất Thiên nhấn mạnh rằng các tác động xã hội hiện đại, đặc biệt là mạng xã hội, bắt nạt trực tuyến, giấc ngủ kém và giảm hoạt động thể chất, làm gia tăng lo âu, trầm cảm và giảm cảm giác hạnh phúc, đặc biệt ở thanh thiếu niên và phụ nữ.
——————
Dấu hiệu trầm cảm theo Hiệp hội Tâm thần Mỹ bao gồm:
-Ít quan tâm hứng thú
-Cảm thấy thất vọng, chán nản
-Mất ngủ hoặc ngủ nhiều, kiệt sức
-Cảm giác vô dụng, khó tập trung
-Di chuyển hoặc nói chậm, có ý niệm về cái chết
Nếu có 5-9 triệu chứng kéo dài trên 2 tuần, ảnh hưởng chức năng hoặc cần nhập viện, bệnh nhân được chẩn đoán trầm cảm.
—————–
HẬU QUẢ VÀ NGUY CƠ
Vấn đề sức khỏe tâm thần không chỉ là mối quan tâm y tế mà còn là thách thức xã hội. Nhiều người dân không nhận thức đúng, dẫn đến phát hiện muộn và điều trị chưa kịp thời. Theo GS.TS Trần Văn Thuấn – Thứ trưởng Bộ Y tế, chỉ khoảng 29% người mắc rối loạn tâm thần và 1/3 số người bị trầm cảm được tiếp cận dịch vụ chăm sóc chính thức.
Điều này dẫn đến khoảng trống điều trị lớn, gây gia tăng nguy cơ tự tử, đặc biệt sau đại dịch COVID-19, khi các ca lo âu và trầm cảm tăng đáng kể. Ngoài ra, thiếu nhân lực chăm sóc tâm thần cũng là một vấn đề: Việt Nam hiện có 605 bác sĩ tâm thần (0,62 bác sĩ/100.000 dân, thấp hơn trung bình toàn cầu 1,7) và chỉ 3 điều dưỡng/100.000 dân, thấp hơn mức trung bình toàn cầu. 37 tỉnh/thành phố chưa có nhân viên tâm lý lâm sàng.
————–
GIẢI PHÁP VÀ CAN THIỆP CHO VẤN ĐỀ TÂM THẦN CỦA VIỆT NAM HIỆN NAY
Phòng ngừa và nâng cao sức khỏe tâm trí là trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình, cộng đồng và hệ thống y tế. Các giải pháp bao gồm:
-Phát hiện sớm và can thiệp kịp thời thông qua sàng lọc và theo dõi triệu chứng
-Hỗ trợ tâm lý và công tác xã hội, đặc biệt cho thanh thiếu niên
-Xây dựng môi trường sống an toàn và tích cực, khuyến khích sinh hoạt lành mạnh và cân bằng
-Mở rộng dịch vụ y tế tâm thần, chuyển đổi mô hình chăm sóc dựa vào cộng đồng
-Đào tạo nhân lực chuyên môn, bao gồm bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên tâm lý lâm sàng
Theo kế hoạch quốc gia 2022-2025, Việt Nam tập trung vào tăng cường kiểm soát yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm, quản lý điều trị các bệnh tâm thần và rối loạn sức khỏe tâm thần khác nhằm bảo vệ sức khỏe nhân dân và phát triển kinh tế-xã hội.
——————
VAI TRÒ CỦA GIA ĐÌNH VÀ XÃ HỘI
Nghiên cứu và thực tiễn cho thấy gia đình và người thân đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ bệnh nhân gặp vấn đề tâm lý nhất là để tránh những hậu quả nghiêm trọng. Việc lắng nghe, thấu hiểu và đồng cảm giúp người mắc rối loạn tâm thần giảm căng thẳng, cải thiện khả năng giao tiếp và quản lý cảm xúc. Các sự kiện như Ngày hội Chăm sóc sức khỏe tâm thần cho Gia đình Việt góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và tạo ra môi trường hỗ trợ tích cực cho các thanh thiếu niên và gia đình.
——————–
Sức khỏe tâm thần tại Việt Nam đang ở mức báo động, ảnh hưởng đến khoảng 15 triệu người, trong đó nhiều người trẻ. Mặc dù dịch vụ y tế hiện nay còn hạn chế, các giải pháp từ gia đình, cộng đồng, y tế công lập và giáo dục có thể giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng cuộc sống. Việc nhận thức đúng, phát hiện sớm và hỗ trợ toàn diện là chìa khóa để giải quyết vấn đề này
===========================
HOME AND FATE – một dự án huấn luyện cuộc sống theo mục tiêu cá nhân, được thành lập với ý nghĩa: ‘’Vận mệnh của bạn được quyết định bởi ngôi nhà thân-tâm-trí và mái ấm gia đình của bạn’’.
Nếu bạn có gì thắc mắc liên hệ ngay bit.ly/3IlJtj7
Chương trình huấn luyện cuộc sống theo mục tiêu cá nhân
Người huấn luyện trực tiếp: Hà Mạnh Cường & Lê Việt Trinh
Đăng kí bằng cách nhắn tin cho page: https://m.me/hellocuongtrinh hoặc tại website chính thức của Home and Fate