Nhấc vật nặng lên rất dễ, đặt nó xuống đất mới khó. Kính trọng người cao tuổi rất dễ, tôn trọng người bé hơn mới khó. Mới gần đây, chúng ta có thể thấy mẹ bé Bi (vợ và con của nghệ sĩ Xuân Bắc) trong cơn mất bình tĩnh sẵn sàng xâm phạm, thiếu tôn trọng cùng một lúc các quyền căn bản của con như: Quyền tư hữu tài sản khi bị mẹ đập điện thoại mà không hỏi ý kiến của bé Bi, quyền bất khả xâm phạm bí mật riêng tư và bí mật gia đình khi cô vợ này lục tung mạng xã hội của con đồng thời lăng mạ danh dự của con trên mạng xã hội.
Cùng một lúc ba quyền lợi của một đứa trẻ bị xâm phạm và lúc đó các mẹ thoải mái chửi bới con một cách kém hiểu biết trên facebook.
Trong khi chồng của cô này là một nghệ sĩ lớn có tiếng tăm tốt thì ít nhất để giữ cái danh cho chồng thì cũng cẩn trọng trong phát ngôn của mình hay nôm na dân gian gọi là vuốt mặt thì phải nể mũi. Từ đây tôi thật sự thương bé Bi vì sau cú shock này danh dự của cậu bé bị ảnh hưởng bởi sự ấu trĩ của người mẹ và sự thản nhiên thổi lửa kém hiểu biết của các mẹ khác để cho cái post hiên ngang tồn tại và cả Việt Nam biết chuyện riêng tư của cậu bé.
Tiếc là chuyện này ở Việt Nam xưa nay không hề hiếm chỉ là cho đến bây giờ khi truyền thông ngày càng phát triển, người ta mới thấy rõ hơn mà thôi. Tôi đã quá quen với việc khi nói về bố mẹ quá nhiều bạn trẻ khóc rức lên phát hãi:“Em không muốn nói về họ”“Đúng anh ạ. Em rất sợ họ”“Họ lúc nào cũng như muốn tra khảo em”Một cái sai lầm trong tâm lý dạy dỗ của nhiều gia đình Việt mà tôi thấy trong cách dạy con khiến quá nhiều bạn tìm đến tôi đó là: thiếu tôn trọng con. Thản nhiên xâm phạm riêng tư, tư hữu, thản nhiên xâm phạm vào những điều mà đứa trẻ muốn bảo vệ và gìn giữ để rồi khi họ đến như lũ quái vật và khi đi để lại cho lũ trẻ một sự trống rỗng. Chắc ai trong thế hệ 9x như tôi thi thoảng sẽ nhớ đến cảnh bố mẹ đọc trộm tin nhắn hay nhật kí. Hoặc là thậm chí là lục tung tin trong yahoo nếu có thể.
Động cơ nào có thể khiến một phụ huynh thiếu tôn trọng với con cái như vậy?
Đó là vì sự tò mò ư?. Không đủ. Nó là một tâm lý chiếm hữu. Coi con cái là tài sản. Tôi đã từng rất lạnh gáy khi đọc câu truyện của một bạn trẻ trong cuốn Tìm mình trong thế giới hậu tuổi thơ của tác giả Đặng Hoàng Giang:” Họ nuôi béo tôi như con lợn”. Các bậc phụ huynh thường nghĩ trẻ không biết gì và mãi mãi không biết cái gì. Nhưng đứa trẻ là tờ giấy trắng và chúng ghi lại nhiều hơn các vị nghĩ. Nên sự xâm phạm đó sẽ có tác động lớn hơn và họ sẽ an ủi con bằng những câu kiểu:” Có gì đâu mà khóc”. Những vị phụ huynh mong muốn chiếm cái quyền điều khiển cuộc đời con cái họ và tham lam trong cái cuộc đời đấy như đòi một món nợ mà có phải họ nghĩ họ đẻ ra là họ có quyền chiếm hữu hay là họ cũng đòi như thể bị chính bố mẹ họ làm vậy. Chúng ta thấy một hành động dại dột và ấu trĩ đang tồn tại không chỉ ở một gia đình. Tôi đã chứng kiến hàng loạt hành vi như thế xảy ra với những đứa trẻ khác khi họ trưởng thành và tìm đến tôi để chia sẻ. Những dòng nhật ký bị xem nhẹ. Những dòng tin nhắn bị xới tung. Những câu chuyện bị phơi ra trước mắt bàn dân thiên hạ. Họ chiếm hữu cả cuộc đời con và bắt con họ phục tùng như nô bộc vậy.
Tôi chỉ có một suy nghĩ rằng: Đôi khi không thể dạy họ (những người thuộc thế hệ 7x,8x) sự hiểu biết về giáo dục được bởi vì phụ huynh của họ (những người thuộc thế hệ cha ông 5x,6x) có thể là những con người chỉ biết cả đời binh nghiệp ở các chiến trường. Điều đó là không đáng trách nhưng nó khiến cho họ khó có thể còn khoảng trống nào trong não để hiểu thêm về những khái niệm lớn như giáo dục. Và sau đó con họ lớn lên tiếp. Và trong một môi trường giáo dục rất nhiều công thức và cảm thụ văn học thì quên một cái là kĩ năng làm bố mẹ, kĩ năng nghe hiểu tâm lý của trẻ, để rồi bây giờ người ta khủng hoảng khi con bất mãn và vội vàng hướng nghiệp cho con bằng những biện pháp mù quáng thậm chí mê tín.
Tất cả là vì cái sự tham lam cố hữu trong họ muốn có một tài sản đẹp đẽ chứ không phải là muốn một con người trưởng thành. Không thể có được người cha người mẹ hoàn hảo thì đó không phải là cái lỗi của người con. Nhưng khi mổ phanh bí mật của con một cách đầy vô học thì bị con coi thường là chuyện hiển nhiên.
Còn về những đứa trẻ bị đối xử như vậy thì sao?
Chúng kinh sợ. Trầm cảm có. Đau đớn có. Và chúng dần xem thường cảm xúc của chính mình và những người xung quanh. Nếu bạn từng xem mấy cái phim ngày xưa con cái ngược đãi bố mẹ về già. Bạn thấy ác không? Thấy bất công không? Nhưng giờ tôi thấy nó sắp là hệ quả tất nhiên khi ngày càng có nhiều đứa trẻ bị ngược đãi và thiếu tôn trọng. “Có cái gì đâu mà khóc” là câu nói phụ huynh ném vào mặt con sau khi xới tung thế giới riêng tư của nó. Những đứa trẻ chỉ còn biết khóc. Nó giống như kiểu bạn bị cởi chuồng giữa đám đông vậy. Loã lồ, lăng mạ, cảm giác rất nhục nhã. Và nếu người làm điều đó không ai khác là người thân thiết nhất với bạn: cha mẹ bạn. Bạn có cảm thấy vỡ vụn từ bên trong, bị phản bội, ấm ức thậm chí là thù hằn không?
Tôi không quá ngạc nhiên khi có một vụ án đứa con cho người cha uống xyanua. Với một môi trường quá thiếu đạo đức, giáo dục, sự đòi hỏi kiểm soát đến vô tận và bất chấp đạo lí thì con giun xéo lắm cũng quằn, nó là chuyện không lạ. Sau tổn thương đứa trẻ bị ảnh hưởng nặng hơn người lớn vạn lần. Và chuyện dại dột rất dễ xảy ra. Không chỉ lần này của cậu con trai nhà Xuân Bắc đâu. Có những đứa trẻ khác tự tử rồi. Có những đứa khác uống thuốc ngủ, nhảy sông, cứa tay. Tôi không có gì ngạc nhiên khi ngày nay lũ trẻ coi bệnh tâm lý là ngầu. Vì tổn thương lớn như vậy mà. Cái bệnh đó đôi khi lại là một cái chiến tích chúng nó thắng cái gì đó rất kinh khủng. Nhưng tôi chỉ thương chúng. Chúng từ bé đã phải đối đầu với một ‘’kẻ thù lớn’’ với không một sự trở che là bố mẹ và tôi thật sự kinh sợ cái diễn biến gì xảy ra khi đứa trẻ đó 30 tuổi, có danh, có sức, có gia đình rồi liệu rằng cái sự đè nén lâu ngày đó sẽ được bộc phát như thế nào?. Hay nó chỉ bỏ lại bố mẹ nó ở phía sau mãi mãi trong sự lạnh lùng và thăm gặp cho có lệ, chôn vùi họ trong sự cô đơn, lạnh lẽo đến tận lúc họ ra đi. Tôi thật sự sợ hãi cho điều này nhưng cũng chờ đón cái nhân quả mà chính những con người đó đã coi thường, họ sẽ phải nhận và đáng phải nhận.
Tôi chỉ ước rằng:
Giá như có ba bóng ma như trong bộ phim Những bóng ma Giáng sinh của Mỹ. Là bóng ma của quá khứ, hiện tại, tương lai. Một lần cho những bóng ma đó xuất hiện để cho những phụ huynh thấy cái mà họ phải trải qua từ hành vi họ cho là bé nhất. Họ sẽ thế nào, sẽ làm gì, có sợ hãi không, có đau đớn không, có cảm thấy bị thiếu tôn trọng không?. Nhưng cái tôi luôn thực sự ước rằng là: Giá mà người ta phải nhận cái thành quả của bất cứ việc gì họ làm ngay lập tức. Có lẽ bằng cách đó con người sẽ biết phải trái sớm hơn chăng?
Home and Fate
Hà Mạnh Cường – Lê Việt Trinh
Bạn có rơi vào trường hợp như vậy hay cảm thấy kết nối với những điều tôi nói ở trên không? Nếu bạn muốn chia sẻ với chúng tôi câu chuyện của bạn, chúng tôi sẵn sàng lắng nghe chúng. Để có thể kết nối với nhau, hãy đăng kí cuộc trò chuyện của Home and Fate.
Cuộc trò chuyện diễn ra trong 60 phút và nó hoàn toàn miễn phí. Trong buổi trò chuyện chúng tôi sẽ giúp bạn:
* Lắng nghe câu chuyện của bạn có liên quan đến vấn đề bạn đang gặp
* Cảm nhận lại những kí ức có liên quan đến vấn đề của bạn và nhận thức chúng
* Tìm hướng giải quyết tiếp theo cho bạn