Ngày cá tháng tư năm nay thay vì thấy trò đùa, những trò nói dối như thường lệ của cư dân mạng thì tôi được chứng kiến câu chuyện của một cậu bé gieo mình từ tầng 26 để kết thúc cuộc đời khi chưa tròn 18 tuổi với bức thư tuyệt mệnh:”Đời như một trò đùa vậy”. Theo số liệu điều tra mà tôi biết của quốc gia về trẻ vị thành niên và thanh niên ở Việt Nam lần thứ 2 (do Bộ Y tế, Tổng cục Thống kê, WHO tổ chức năm 2000) trên 10.000 thanh thiếu niên, thực hiện tại 63 tỉnh thành: có tới 409 người (4,1%) có ý định tự tử. Tức là nếu cái khu dân cư của cậu bé đó mà có khoảng 100 hộ dân thì sau vụ việc này, sẽ có khoảng 3 vụ việc thương tâm như vậy có thể xảy ra nữa.
Theo báo cáo của nhiều nghiên cứu trong nước, 87% số trẻ em trong mẫu nghiên cứu có vấn đề về tâm lý. Nghiên cứu với 202 trẻ em, trong đó có 22,8% số trẻ em trầm cảm; 23,7% số trẻ muốn tự tử; 10,4% tâm thần; 4% tự kỷ và 2,5% lo âu. Tức là trong 100 đứa trẻ có 23 đứa bị trầm cảm, 24 đứa muốn tự tử, 10 đứa tâm thần, 4 đứa tự kỉ, có thể 2 hoặc xui thì 3 đứa lo âu. Con số thật sự đáng báo động. Tức là đâu đó cứ mỗi năm trong 100 đứa trẻ sinh ra thì Việt Nam sẽ mất độ xấp xỉ 4 đứa trẻ vì tự tử và khoảng 23 đứa có ý định tử tử.
Vậy mà phụ huynh nào cũng vẫn cao giọng:” Chỉ có mỗi việc ăn với học thôi mà…..”
Vậy thì nếu chỉ có ăn với học thì một đứa trẻ đã phải trải qua điều gì từ trước khi sinh ra đến năm 18 mà khiến cho nó phải gieo mình tự tử?
Tôi sẽ kể cho bạn nghe một câu chuyện quen thuộc.
Một người Việt Nam ở khoảng cái tuổi 24 đến 28 vì những khát khao sinh lý và sự thúc giục cưới hỏi đầy tận tình của họ hàng đôi bên, họ buộc lòng phải tìm nửa kia của mình trong vội vã. Trong khi đó, cả hai người chưa sẵn sàng cho chuyện cưới hỏi. Mới chỉ yêu nhau chưa kịp hiểu nhau sâu và chấp nhận nhau thì họ đã vội vàng cưới để chạy deadlines. Và sau đó họ bắt đầu bước vào cuộc sống hôn nhân. Nếu thuận lợi thì cuộc hôn nhân đó vẫn sẽ cơm lành canh ngọt sau nhiều trận cãi vã. Nhưng tệ thì họ vỡ mộng vì nhau, đồng sàng dị mộng, chung một giường mà không chung một hướng.
Chưa kịp thích nghi với cuộc sống có thêm nửa kia, họ hàng lối phố, gia đình đã bắt đầu:” Đẻ đi! Đẻ đi!” Vào cái ngày đứa trẻ bắt đầu hình thành bào thai trong một người phụ nữ, đó là một câu chuyện trọng đại. Đứa trẻ đó bắt đầu lớn lên từng ngày, và sau đó mẹ nó bắt đầu phải nghỉ việc chỉ để chăm sóc cái thai. Ông bà được huy động đến nhà hai vợ chồng như để chạy giặc. Ông chồng phải cong đít lên hầu vợ với bàn tay vụng về của mình. Và sự nghiệp đôi bên bị phanh gấp để hai người có thể chăm sóc đứa trẻ.
Vào cái ngày đứa trẻ đó ra đời, cả nhà mừng rỡ như lập được chiến công. Nhưng rồi sau đó bạn sẽ có cảm giác hóa đơn trong gia đình như nhân đôi. Tiền đồ ăn, thuốc men, hở ra con đói, hở ra con sốt. Chưa kể quần áo mua cho nó được ba bữa chật. Thu nhập của cả gia đình giảm một nửa, mà nhu cầu thì tăng thêm một người, người đàn ông sẽ phải gồng gánh tất cả. Áp lực sẽ gấp 2 gấp 3 lúc trước.
Điều đáng sợ hơn nữa là khi một gia đình bắt đầu coi đứa trẻ là niềm vui và đứa trẻ đó dần trở thành niềm vui duy nhất. Họ chăm bẵm con, nuôi dưỡng con, nhìn con lớn lên như một cái thành công nho nhỏ nào đó của họ. Khi mà những áp lực lớn đến mức khủng khiếp, ngoài sức chịu đựng, mọi điều bố mẹ làm đều không mang lại một sự thỏa mãn đủ lớn cho họ. Thì đó là lúc họ chỉ còn có thể dồn sự hi vọng vào một nơi nhỏ bé: Đứa con. Chỉ có đứa con làm họ vui vẻ. Dần dần đứa trẻ phải gánh trách nhiệm làm bố mẹ vui vẻ và thỏa mãn từ sâu trong tâm trí. Lúc này hầu hết phụ huynh sẽ chỉ cảm thấy con mang lại niềm vui. Vì nó chưa vác về bài kiểm tra bị điểm 3 cho bố, nó chưa đánh thằng hàng xóm sứt đầu, nó chưa ăn cắp quả ổi nào mà bị phát hiện. Đứa bé hãy còn là một sinh linh nhỏ bé vô hại.
Nhưng rồi khi nó lớn lên thì nào là học kém này, nào là nghịch rách quần này, nào là trộm ổi nhà hàng xóm, trêu chó,…. Đứa trẻ bắt đầu có vấn đề. Và vấn đề không phải tại phụ huynh mà là tại nó. Thì theo bạn cảm giác sẽ thế nào nhỉ? Ban đầu thì tức giận vì không phải do mình gây ra, mà là do cái kì vọng bé nhỏ của mình gây ra. Sau sẽ là mắng chửi,…. Đứa trẻ không hề sống vô tư. Nó sống với sự kì vọng của bố mẹ, như một cơ chế quá tự nhiên. Và để rồi khi cái kỳ vọng đó làm họ thất vọng thì cơn thịnh nộ họ trút lên đứa con nhỏ bé như trời long đất lở. Nó không phải là lời chất vấn và dạy dỗ trách nhiệm. Mà là thất vọng, thịnh nộ, trì chiết, kể cả đứa con có nhận lỗi rồi, mọi chuyện sẽ không hề ngừng lại. Nếu ai đó nói làm trẻ con thật là sướng, được nuôi dưỡng, được cưng chiều thì tôi nghĩ bạn có quyền gọi kẻ đó là vô lương tâm, hoặc vô tri.
Vào cái tuổi 12 đến 15 đám trẻ sẽ phải đối mặt với một thứ mang tên:”Dậy thì”. Trai có râu, mà gái thì phổng phao. Nhưng đó không phải là tất cả. Chúng sẽ được bơm một lượng lớn hormone vào người. Và lúc đó chúng nó bắt đầu nổi loạn. Bắt đầu khoe cá tính của mình ra. Bắt đầu tò mò hơn về những điều cấm kị trong đời. Nào là chuyện ma túy, gái gú. Có những người châm điếu thuốc, làm chuyện đó lần đầu, và sẽ nghiện đến khi trưởng thành. Cái đoạn này khi hormone tràn khắp não, những đứa trẻ sẽ nghĩ đến cả cái chết. Trí tưởng tượng của lũ trẻ sẽ lớn hơn bình thường và nó sẽ vượt khỏi ranh giới những điều mà nó được dạy dỗ. Chúng nó sẽ muốn thử, muốn làm nhiều thứ, và quan trọng là muốn làm trẻ hư. Và sau đó những đối lập ngày càng gay gắt từ bố mẹ cho đến khi lũ trẻ phải chọn một trong số các phương án
1, Hành động dại dột
2, Đe dọa theo kiểu bỏ nhà ra đi
3, Kìm lại và đến khi học đại học tạm coi thoát nạn kiểm soát và chúng nó sẽ được là chính mình
Sau đó lên đại học xong thì lại phải è cổ tránh trượt môn. Mới được thở chút thì 4 năm ra trường. Lao vào làm. Rồi một ngày bố mẹ bắt đầu giục:”Cưới đi con, đến tuổi rồi”.
Xuyên suốt cuộc hành trình này bạn có thấy những đứa trẻ này phải đối đầu với nguyện vọng của người thân một cách đầy nghiệt ngã không?
Chưa một lúc nào chúng nó có thể là chính chúng nó. Mà lũ trẻ luôn phải ngoan, phải nghe lời, đúng tuổi thì kết hôn, đúng tuổi thì đẻ. Bất chấp có kịp chuẩn bị cho mình chút gì hay không chúng nó vẫn sẽ bị du vào một cái vòng mà chả biết ai đặt ra. Trong khi nỗ lực để khẳng định mình trong một xã hội như Việt Nam thì tôi thấy có gì đó quá khó để bạn có thể ghi dấu mình với một lý tưởng đủ lớn. Với một tâm thế không chịu cải tiến, chỉ cần biết việc mình, người nói thật, người có tài thì bị ghét, chưa kể khả năng tạo của ăn của để lại thấp, công việc khó thì đến bao giờ mới là đủ để kết hôn. Tôi không dám nghĩ. Sau đó đến đúng tuổi lại bị áp lực và vòng xoáy kia đè nén và thế là lại một thế hệ những đứa trẻ tổn thương ra đời. Mỗi đứa trẻ chúng không biết phải đối đầu hay yêu thương chính bố mẹ. Tôi nhìn thấy không dưới một triệu đứa trẻ Việt Nam đang gào lên rằng tôi giống cậu bé đó khi cái clip đứa bé tự tử kia xảy ra. Và tôi tự hỏi với một xã hội mà cái quyền xây dựng một sự nghiệp cho mình trước khi kết hôn nó khó như lên trời thì bao nhiêu đứa trẻ phải nhảy lầu cho đủ. Có lẽ chả bao giờ là đủ cả.
Mỗi người sẽ lớn lên, khó khăn, dồn mọi thứ vào con cái, và con cái lại tiếp tục áp lực, và lại một vòng như thế xảy đến. Căng thẳng, mệt mỏi, không hồi kết cho những chương bi ai này và cái kết là khi đứa con nhảy khỏi lan can. Đứa trẻ đó đang cảnh báo cho tôi thấy một thất bại mang tính hệ thống và một sự sụp đổ lớn mà chỉ còn là vấn đề thời gian và tất yếu nó phải xảy ra dù cho những nỗ lực khôn cùng của những con người đang cố gắng cứu lấy nó ở mức độ nhỏ nhất hay lớn nhất. Nhưng có lẽ, nó cần phải sập, cũng là để thanh lọc. Những ai khôn ngoan thì hiểu ra mà thôi.
Home and Fate
Hà Mạnh Cường – Lê Việt Trinh
Bạn có rơi vào trường hợp như vậy hay cảm thấy kết nối với những điều tôi nói ở trên không? Nếu bạn muốn chia sẻ với chúng tôi câu chuyện của bạn, chúng tôi sẵn sàng lắng nghe chúng. Để có thể kết nối với nhau, hãy đăng kí cuộc trò chuyện của Home and Fate.
Cuộc trò chuyện diễn ra trong 60 phút và nó hoàn toàn miễn phí. Trong buổi trò chuyện chúng tôi sẽ giúp bạn:
* Lắng nghe câu chuyện của bạn có liên quan đến vấn đề bạn đang gặp
* Cảm nhận lại những kí ức có liên quan đến vấn đề của bạn và nhận thức chúng
* Tìm hướng giải quyết tiếp theo cho bạn